Τι σημαίνει για Ελλάδα και Ευρώπη η μεγάλη εμπορική συμφωνία με την Ινδία

Την πρώτη σοβαρή προσπάθεια δημιουργίας φιλικών και εμπορικών δεσμών εκτός ΗΠΑ και Κίνας, με σημαντικό γεωπολιτικό και οικονομικό αποτύπωμα, με πολλαπλά και κοινά οφέλη ακόμα και ως έναυσμα για την ενίσχυση ή αναδιάταξη συμμαχιών, πέτυχαν ΕΕ και Ινδία με την κεφαλαιώδους σημασίας εμπορική συμφωνία ορόσημο που συνήψαν.

--- Του Νίκου Κωτσικόπουλου

Η συμφωνία είναι εξαιρετική για ΕΕ και Ινδία και είναι επίσης εξαιρετική για την Ελλάδα που έχει ήδη δημιουργήσει δεσμούς. Υπενθυμίζεται εδώ η ιστορική επίσκεψη του Έλληνα πρωθυπουργού, Κυριάκου Μητσοτάκη, στην Ινδία πριν από δύο χρόνια τον Φεβρουάριο του 2024, με την οποία ανταπέδωσε την επίσης ιστορική επίσκεψη του Ινδού πρωθυπουργού Ναρέντρα Μόντι στην Αθήνα τον Αύγουστο του 2023.

Η συμφωνία αποτελεί σημαντικό αντίβαρο στις πολιτικές αιφνιδιαστικών και επιβλαβών δασμών της κυβέρνησης Τραμπ, οι οποίες βάζουν διαρκώς εμπόδια στις εξαγωγές της Ευρώπης ή γίνονται αφορμή για συνεχείς επικλήσεις και νέες απαιτήσεις από τον Ντόναλντ Τραμπ. 

Προβλέπει μείωση των δασμών σε σχεδόν το 97% των εξαγωγών της ΕΕ στην Ινδία και διπλασιασμό των ευρωπαϊκών εξαγωγών σταδιακά σε μία επταετία, με εξοικονόμηση 4 δισ. ευρώ σε δασμούς για ευρωπαϊκά προϊόντα.

Από την πλευρά της, η ΕΕ θα μειώσει τους δασμούς στο 99,5% των ινδικών εξαγωγικών προϊόντων στη διάρκεια της επταετίας αυτής. Η συμφωνία ανοίγει την τεράστια και προστατευόμενη ινδική αγορά σε εταιρείες της ΕΕ και ευνοεί κυρίως τη γερμανική αυτοκινητοβιομηχανία, καθώς οι δασμοί σε ευρωπαϊκά αυτοκίνητα θα μειωθούν στο 10% στα επόμενα χρόνια από 110%.

Αλλά μεγάλος κερδισμένος μπορεί να είναι και η Ελλάδα, όχι μόνον για το ελαιόλαδο και τα φυτικά έλαια ή τα άλλα προϊόντα που θα μπορεί να εξάγει, αλλά και για τον τουρισμό και τις υπηρεσίες που μπορεί να παρέχει σε ινδικές εταιρίες και εύπορους Ινδούς πολίτες, από τις οικονομικές και τραπεζικές υπηρεσίες, με τη Eurobank να έχει κάνει σημαντική προεργασία στον συγκεκριμένο τομέα βάζοντας στο παιχνίδι και την Κύπρο, μέχρι τη δημιουργία πύλης εισόδου στην Ευρώπη μέσα από ένα ελληνικό λιμάνι. Αυτή είναι άλλωστε η ουσία του εμπορικού διαδρόμου Ινδίας, Μέσης Ανατολής, Ευρώπης IMEC.

Με την άρση των εμπορικών δασμών, δημιουργείται μία ενιαία αγορά άνω ων 2 δισεκατομμυρίων ανθρώπων. Ας μη λησμονείται ότι η ταχέως αναπτυσσόμενη Ινδία είναι η τέταρτη οικονομία στον κόσμο, αλλά και η πολυπληθέστερη χώρα έχοντας ξεπεράσει την Κίνα, με 1,48 δισεκατομμύρια κατοίκους. Είναι επίσης μία τεράστια χώρα ανισοτήτων, με 191 δισεκατομμυριούχους και μία ελίτ περίπου 900.000 εύπορων νοικοκυριών με περιουσία ενός εκατομμυρίου δολαρίων και άνω και περίπου 90.000 άτομα με περιουσία άνω των 10 εκατ. δολαρίων που όλοι θα ήθελαν να κάνουν μπίζνες μαζί τους.

Η συγκέντρωση του πλούτου είναι ακόμα ακραία, καθώς εκτιμάται ότι το κορυφαίο 1% του πληθυσμού (περίπου 14 εκατομμύρια άνθρωποι) ελέγχει το 40% του συνολικού εθνικού πλούτου, ενώ αντίθετα το φτωχότερο 50% του πληθυσμού μοιράζεται μόλις το 15% του εθνικού εισοδήματος. Αυτή η ελίτ των σχεδόν 900.000 νοικοκυριών είναι και ο κύριος στόχος των ευρωπαϊκών εξαγωγών πολυτελείας (π.χ. γερμανικά αυτοκίνητα, ακριβά κρασιά), καθώς διαθέτουν την αγοραστική δύναμη να απορροφήσουν προϊόντα υψηλής αξίας που τώρα γίνονται πιο προσιτά λόγω της κατάργησης των δασμών.

Ο «Γκάντι της Λισαβόνας»

Στη συμφωνία πρωτοστάτησε ο «Γκάντι της Λισαβόνας» (ή Babush-αγαπημένο παιδί για τους πολίτες της Γκόα) πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου και πρώην πρωθυπουργός της Πορτογαλίας, Αντόνιο Κόστα. Με ινδική καταγωγή από την πλευρά του συγγραφέα πατέρα του Ορλάντο ντα Κόστα από την Γκόα, κατά την υπογραφή της συμφωνίας ο κ. Κόστα δήλωσε με περηφάνια: «Είμαι ο Πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, αλλά είμαι και ένας υπερπόντιος Ινδός πολίτης. Η σύνδεση μεταξύ Ευρώπης και Ινδίας είναι κάτι προσωπικό για μένα».

Η συμφωνία αλλάζει τα δεδομένα για την Ευρώπη και έρχεται να υπερκαλύψει άμεσα και με το παραπάνω το κενό της «παγωμένης» συμφωνίας Mercosur για την Ευρώπη. Υπενθυμίζεται ότι αν και η συμφωνία EU-Mercosur υπογράφηκε επίσημα στις 17 Ιανουαρίου 2026 στην Παραγουάη, η διαδικασία επικύρωσής της στην Ευρώπη πάγωσε προσωρινά λίγες ημέρες αργότερα. 

Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, με οριακή πλειοψηφία (334-324), ψήφισε να παραπέμψει τη συμφωνία στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο (ΔΕΕ), σχετικά με το αν η συμφωνία μπορεί να τεθεί σε ισχύ πριν από την πλήρη επικύρωση από όλα τα εθνικά κοινοβούλια των κρατών-μελών (διαδικασία «split»), καθώς και αν παραβιάζει περιβαλλοντικές προδιαγραφές και κανόνες προστασίας των καταναλωτών.

Αυτή η νομική κίνηση αναμένεται να καθυστερήσει την εφαρμογή της για αρκετούς μήνες έως και δύο χρόνια. Βασικός υποστηρικτής της συμφωνίας είναι η Γερμανία και αρνητικές η Γαλλία και η Ιταλία, όπως και η επιφυλακτική Ελλάδα, κυρίως λόγω αντιδράσεων των αγροτών, από την ανησυχία ανταγωνισμού στα φθηνά λατινοαμερικάνικα προϊόντα (π.χ. βόειο κρέας, ρύζι κ.λπ.). Οι εμπορικές συνομιλίες ΕΕ-Ινδίας διήρκεσαν δύο δεκαετίες, και απέκτησαν δυναμική αφότου η Ουάσινγκτον επέβαλε δασμούς όχι μόνον στην ΕΕ, αλλά και 50% σε ινδικά προϊόντα, καθώς οι σύμμαχοι των ΗΠΑ αντιδρούσαν στις απειλές του Προέδρου Ντόναλντ Τραμπ για δασμολογικούς περιορισμούς στην προσπάθειά του να καταλάβει τη Γροιλανδία.

Σύμφωνα με το Reuters, o πρωθυπουργός του Καναδά Μαρκ Κάρνεϊ, σε ομιλία του που έγινε δεκτή με χειροκροτήματα στο Νταβός την περασμένη εβδομάδα, κάλεσε τις «μεσαίες δυνάμεις» να συνεργαστούν για να αποφύγουν να πέσουν θύματα. Σχεδιάζει να επισκεφθεί την Ινδία για να υπογράψει συμφωνίες για το ουράνιο, την ενέργεια και τα ορυκτά, μετά την πρόσφατη σύναψη συμφωνίας με την Κίνα.

Πριν από την υπογραφή της συμφωνίας με το Νέο Δελχί, η ΕΕ κατέληξε σε συμφωνία με το νοτιοαμερικανικό μπλοκ Mercosur, μετά τις συμφωνίες του περασμένου έτους με την Ινδονησία, το Μεξικό και την Ελβετία. Κατά την ίδια περίοδο, το Νέο Δελχί ολοκλήρωσε συμφωνίες με τη Βρετανία, τη Νέα Ζηλανδία και το Ομάν. «Η Ευρώπη και η Ινδία γράφουν ιστορία», δήλωσε η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν. «Αυτή είναι μόνο η αρχή».Το εμπόριο μεταξύ Ινδίας και ΕΕ ανήλθε σε 136,5 δισ. δολάρια πέρυσι από τον Μάρτιο, σε σύγκριση με 132 δισ. δολάρια εμπορίου μεταξύ Ινδίας και ΗΠΑ και 128 δισ. δολάρια μεταξύ Ινδίας και Κίνας.

Σύμφωνα με το Reuters, η επίσημη υπογραφή της συμφωνίας Ινδίας-ΕΕ θα πραγματοποιηθεί μετά από νομικό έλεγχο που αναμένεται να διαρκέσει πέντε έως έξι μήνες. Τότε εκτιμάται ότι θα ξεκινήσει η εφαρμογή της. 

Ποια ελληνικά προϊόντα πιέζονται και ποια θα αντιμετωπίσουν εντονότερο ανταγωνισμό

Οι κλάδοι που βασίζονται στην ένταση εργασίας και τη μαζική παραγωγή θα δεχθούν τη μεγαλύτερη πίεση λόγω των χαμηλών ινδικών τιμών: 

● Κλωστοϋφαντουργία και Ένδυση: Η Ινδία αποκτά μηδενικούς δασμούς σε όλα τα κλωστοϋφαντουργικά προϊόντα, γεγονός που θα πιέσει τις ελληνικές βιοτεχνίες που παράγουν βασικά είδη ένδυσης. Έχει μεγάλη και ιστορική κλωστοϋφαντουργία, με αραχνούφαντα ζηλευτά ρούχα, αλλά η πρώτη ύλη είναι γενετικά τροποποιημένο βαμβάκι.

● Γενόσημα Φάρμακα: Οι ελληνικές φαρμακοβιομηχανίες θα αντιμετωπίσουν ανταγωνισμό στις τιμές των γενοσήμων, καθώς η Ινδία είναι ο παγκόσμιος ηγέτης σε αυτόν τον τομέα, αλλά ο ανταγωνισμός ήδη υπήρχε και από άλλες χώρες της περιοχής. Επίσης η Ινδία παράγει πρώτες ύλες για φάρμακα που θα εξοπλίσουν την ελληνική φαρμακοβιομηχανία για να παράγει νέα φάρμακα, με την Ινδία να είναι διεθνής ηγέτης στον κλάδο.

● Υποδήματα και Δερμάτινα: Η κατάργηση των δασμών (από 17%) ευνοεί τις ινδικές εισαγωγές, επηρεάζοντας την εγχώρια παραγωγή προσιτών δερμάτινων ειδών.

● Βασικά Χημικά και Πλαστικά: Τα ινδικά βιομηχανικά πλαστικά και οι χρωστικές θα είναι πλέον πιο ανταγωνιστικά λόγω της κατάργησης των δασμών που έφταναν το 12,8%.

Προϊόντα και Υπηρεσίες που θα ευνοηθούν

Η Ελλάδα κερδίζει από την κατάργηση των εξαιρετικά υψηλών ινδικών δασμών και την προστασία των ΠΟΠ προϊόντων της: 

Αγροδιατροφή (ΠΟΠ & Premium):

● Ελαιόλαδο: Αναμένεται σημαντική αύξηση εξαγωγών καθώς η Ινδία μειώνει τους δασμούς, ενώ η ζήτηση για «healthy diet» στην ινδική μεσαία τάξη αυξάνεται.

● Κρασιά και Αλκοολούχα: Οι ινδικοί δασμοί στο κρασί πέφτουν σταδιακά από το 150% στο 20-30%, ευνοώντας τα επώνυμα ελληνικά κρασιά.

● Προστασία 21 ΠΟΠ: Προϊόντα όπως η Φέτα, οι ελιές Καλαμάτας, η Μαστίχα Χίου και το Κρόκος Κοζάνης προστατεύονται πλέον από απομιμήσεις στην ινδική αγορά.

Βιομηχανικά Προϊόντα:

● Δομικά Υλικά & Αλουμίνιο: Εταιρείες όπως η Alumil έχουν ήδη ισχυρή παρουσία και θα επωφεληθούν από τη μείωση των δασμών στις κατασκευές.

● Φαρμακευτικές Πρώτες Ύλες (APIs): Οι ελληνικές εταιρείες θα εισάγουν φθηνότερα τις πρώτες ύλες για τη δική τους παραγωγή.

Υπηρεσίες:

● Ναυτιλία: Η Ελλάδα, ως παγκόσμιος ηγέτης στη ναυτιλία, θα ωφεληθεί από την αύξηση του όγκου του εμπορίου μεταξύ ΕΕ και Ινδίας.

● Τουρισμός & Logistics: Υπάρχουν πολύ σοβαρές προοπτικές. Ήδη υπάρχει στρατηγική συνεργασία (π.χ. επένδυση της GMR στο αεροδρόμιο Καστελλίου) και η αναμενόμενη αύξηση των τουριστικών ροών από την Ινδία εκτιμάται ότι θα δημιουργήσει νέες πηγές εσόδων. 

● Η συμφωνία περιλαμβάνει επίσης πρόνοιες για τη μετανάστευση εργατικού δυναμικού, που ίσως βοηθήσει την έλλειψη χεριών στον ελληνικό πρωτογενή τομέα και τις κατασκευές.

Δεν απειλούνται ουσιαστικά

● Το ελληνικό βαμβάκι που είναι ηγέτης στην κατηγορία του, ως άριστης ποιότητας 100% φυσικό βαμβάκι για βιομηχανική παραγωγή.

● Το ελληνικό ρύζι, αφού υπάρχει πρόνοια για κατάργηση δασμών μόνο στο γνήσιο ινδικό basmati.

● Ιδιαίτερα χρήσιμα θα είναι για την ελληνική αγροτική παραγωγή τα αγροχημικά και λιπάσματα, ένας τομέας ακόμα όπου η Ινδία είναι διεθνής ηγέτης.

Από την έντυπη έκδοση της ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΑΣΦΑΛΙΣΤΙΚΗΣ (1-2-2026)