DYNAMARINe: Οι κυρώσεις επηρεάζουν την ασφάλεια των λειτουργιών STS

Η αύξηση των μεταφορών από πλοίο σε πλοίο (STS) ρωσικών πετρελαϊκών προϊόντων – που οφείλεται στις κυρώσεις, στις εποχιακές συνθήκες πάγου και στην έλλειψη ποιοτικών δεξαμενόπλοιων – έχει δημιουργήσει ένα σημαντικά υψηλότερο προφίλ κινδύνου για την ασφάλεια, το οποίο υπερβαίνει κατά πολύ τις εμπορικές παραμέτρους.

Ενώ οι εργασίες STS παρέχουν μια πρακτική εφοδιαστική λύση, η επέκτασή τους σε πολλές περιοχές αυξάνει την έκθεση σε επιχειρησιακούς κινδύνους και ασκεί πρόσθετη πίεση στα πληρώματα που εργάζονται υπό σύνθετες και συχνά μη ιδανικές συνθήκες. Ένα αυξανόμενο ποσοστό αυτών των εργασιών πραγματοποιείται πλέον σε διάφορες εναλλακτικές τοποθεσίες, όπως στα ανοικτά των ακτών του Τόγκο, της Αλ Χοσεΐμα και του Πορτ Σάιντ, όπου δεν υπάρχουν οι απαιτούμενες υποδομές και η διαθεσιμότητα παροχής υπηρεσιών STS καλής ποιότητας.

Η διεξαγωγή εργασιών STS σε αυτές τις τοποθεσίες εγείρει διάφορα κρίσιμα ζητήματα, μεταξύ των οποίων:

• Έλλειψη των απαραίτητων πόρων ασφάλειας
• Περιορισμένες επαληθευμένες ρυθμίσεις έκτακτης ανάγκης
• Έλλειψη πόρων αντιμετώπισης έκτακτων περιστατικών
• Αβεβαιότητα ως προς την καταλληλότητα του περιβάλλοντος
• Μειωμένη επιχειρησιακή εποπτεία
• Έλλειψη κατάλληλης αξιολόγησης της τοποθεσίας

Σε τέτοιες συνθήκες, ακόμη και ένα μικρό περιστατικό μπορεί να κλιμακωθεί γρήγορα, καθώς οι δυνατότητες αντίδρασης είτε καθυστερούν είτε είναι ανεπαρκείς. Ταυτόχρονα, οι επιχειρησιακές συνθήκες -που κυμαίνονται από δυσμενείς καιρικές συνθήκες και περιορισμούς πλοήγησης λόγω πάγου έως την περιορισμένη διαθεσιμότητα κατάλληλης χωρητικότητας- μπορούν να επηρεάσουν άμεσα τη λήψη αποφάσεων επί του σκάφους. Τα πληρώματα καλούνται όλο και περισσότερο να εκτελούν πολύπλοκους ελιγμούς πρόσδεσης και απόπλευσης εντός στενών χρονικών περιθωρίων ή υπό οριακές συνθήκες. Αυτό αυξάνει αναπόφευκτα την πιθανότητα ατυχήματος όπως η σύγκρουση πλοίων, την αστοχία σχοινιού πρόσδεσης ή την αστοχία των προσκρουστήρων (fender).

Οι κίνδυνοι για το προσωπικό σε αυτά τα σενάρια είναι άμεσοι και σημαντικοί. Οι εργασίες αγκυροβολίας, ειδικότερα, παραμένουν μία από τις πιο επικίνδυνες πτυχές της δραστηριότητας STS. Ο ανεπαρκής σχεδιασμός σε συνδυασμό με τα υψηλά φορτία τάσης, τις δυναμικές κινήσεις των πλοίων και τον πάντα παρόντα κίνδυνο απότομης επαναφοράς των σχοινιών πρόσδεσης δημιουργεί ένα περιβάλλον όπου μία μόνο λανθασμένη εκτίμηση μπορεί να οδηγήσει σε σοβαρό τραυματισμό ή θάνατο.

Η λειτουργική πολυπλοκότητα επιτείνεται περαιτέρω από την αλληλεπίδραση μεταξύ δεξαμενόπλοιων του ίδιου μεγέθους. Αυτές οι συνθήκες απαιτούν υψηλό βαθμό τεχνικής κατανόησης, εξοικείωση με τον εξοπλισμό και άρτιο συντονισμό κατά την εκτέλεση των διαδικασιών. Υπό συνθήκες πίεσης χρόνου και επιχειρησιακών περιορισμών, οι απαιτήσεις αυτές δεν είναι πάντοτε εφικτό να ικανοποιηθούν πλήρως, γεγονός που αυξάνει την πιθανότητα σφαλμάτων  ή ενδεχόμενων ατυχημάτων.

Μια ακόμη πρόκληση των επιχειρήσεων STS είναι ότι πολλές από αυτές τις δραστηριότητες διεξάγονται σε περιοχές που χαρακτηρίζονται ως υψηλού κινδύνου σύμφωνα με τον χάρτη STS της DYNAMARINe. Στις περιοχές αυτές, η μειωμένη διαφάνεια, και απαραίτητα στοιχεία για την ανάλυση ρίσκου, που συχνά συνδέεται με εμπορικές συναλλαγές που υπόκεινται σε κυρώσεις, δυσχεραίνει περαιτέρω την ασφαλή και αποτελεσματική εκτέλεση των επιχειρήσεων.

Η περιορισμένη πρόσβαση σε αξιόπιστα δεδομένα σχετικά με τα πλοία και τον εξοπλισμό, οι ασαφείς ή ασυνεπείς διαδικασίες, καθώς και η συμμετοχή παρόχων υπηρεσιών STS χαμηλής ποιότητας υπηρεσιών, συμβάλλουν στην μειωμένη επίγνωση της κατάστασης και στην υποβαθμισμένη διαχείριση κινδύνων. Ως αποτέλεσμα, τα πληρώματα ενδέχεται να υποχρεωθούν να επιχειρούν χωρίς πλήρη κατανόηση των κινδύνων που αντιμετωπίζουν, ενώ οι πλοιοκτήτες ενδέχεται να αντιμετωπίσουν συνέπειες σχετικά με τον κώδικα ISM και την ελλιπή εφαρμογή της ανάλυσης ρίσκου.

Για όσους δεν ανήκουν στον ναυτιλιακό τομέα, οι επιπτώσεις είναι σαφείς. Καθώς αυξάνεται ο αριθμός των μεταφορών STS, χωρίς τις κατάλληλες εκτιμήσεις κινδύνου, αυξάνεται και η πιθανότητα συμβάντων. Όταν οι εργασίες μεταφέρονται σε απομακρυσμένες ή λιγότερο ελεγχόμενες τοποθεσίες, η ανταπόκριση σε καταστάσεις έκτακτης ανάγκης γίνεται πιο αργή και λιγότερο αποτελεσματική. Ταυτόχρονα, τα πληρώματα εκτίθενται σε μεγαλύτερη πίεση, ενώ η μειωμένη διαφάνεια περιορίζει την ικανότητα των διαχειριστών να σχεδιάζουν, να επαληθεύουν και να ελέγχουν αποτελεσματικά τη λειτουργία.

Ο συνδυασμός της αυξημένης συχνότητας των επιχειρήσεων, των δυσμενών συνθηκών και της περιορισμένης ορατότητας δημιουργεί ένα περιβάλλον στο οποίο η ασφάλεια του πληρώματος είναι ιδιαίτερα ευάλωτη. Χωρίς επαρκή σχεδιασμό, σαφώς καθορισμένες διαδικασίες, ελεγμένο εξοπλισμό και κατάλληλα εκπαιδευμένο προσωπικό, η πιθανότητα να προκύψουν ατυχήματα  αυξάνεται σημαντικά – κάτι που ενδέχεται να οδηγήσει όχι μόνο σε διακοπή των επιχειρήσεων, αλλά και σε σοβαρό κίνδυνο για την ανθρώπινη ζωή.

Δρ. Αλέξανδρος Γλύκας, Διευθύνων Σύμβουλος, DYNAMARINe