Συνέντευξη Κοτζιά: Πρέπει να θυμόμαστε τη φιλοευρωπαϊκή Τουρκία

Τις προσπάθειες της ελληνικής διπλωματίας, καθώς και τις εκτιμήσεις του για καίρια ζητήματα που απασχολούν την ελληνική εξωτερική πολιτική ανέλυσε ο υπουργός Εξωτερικών Νίκος Κοτζιάς σε εφ' όλης της ύλης συνέντευξή του στην εκπομπή «Ιστορίες» του Αλέξη Παπαχελά στον τηλεοπτικό σταθμό ΣΚΑΙ.

Ο Ν. Κοτζιάς μίλησε για τις ελληνοτουρικές σχέσεις σε όλες τους τις πτυχές, το θέμα των δύο Ελλήνων στρατιωτικών, την προκλητική συμπεριφορά της Τουρκίας και τον κίνδυνο θερμού επεισοδίου στο Αιγαίο, τις ΑΟΖ και τις γειτονικές μας χώρες. Πεποίθησή του, είπε, είναι πως «στην εξωτερική πολιτική πρέπει να παίρνεις πρωτοβουλίες, πρέπει να καθοδηγείς τα γεγονότα», διότι «αλλιώς τα γεγονότα σε προλαβαίνουν και μπορούν να σε πνίξουν».

Για το θέμα των δύο Ελλήνων στρατιωτικών ο Ν. Κοτζιάς έκανε λόγο για κάτι «πρωτοφανές» ανάμεσα σε δύο νατοϊκούς στρατούς που πολεμούν για κάποιες ιδέες, αρχές και αξίες, εκτίμησε ότι «ο τρόπος συμπεριφοράς αυτός δείχνει αλλαγή αντίληψης» της Τουρκίας, ενώ τόνισε και ότι «δεν είναι σε θέση να τους διαπραγματευτούν όπως σκέφτονται κάποιοι ένθεν κακείθεν». Υπογράμμισε τη μεγάλη διαφορά ανάμεσα στους «οκτώ» που ήρθαν στην Ελλάδα να ζητήσουν άσυλο, και τους δύο Έλληνες που συνέλαβαν οι Τούρκοι «παρά τη θέληση των ιδίων και του κράτους στο οποίο υπηρετούν».
Ως προς την επιστροφή τους ο υπουργός Εξωτερικών επεσήμανε ότι υπάρχει «και πρόβλημα νομικού πολιτισμού» στην Τουρκία, καθώς, όπως εξήγησε, «έχουμε φτάσει σχεδόν τους δύο μήνες τώρα και δεν έχει απαγγελθεί κατηγορητήριο. Ίσως δεν είναι σε θέση να (το) απαγγείλουν, αλλά δεν τους δεσμεύει ο νόμος τους να το κάνουν. Γι' αυτό ήμουν εξαρχής πολύ προσεκτικός και δεν διατύπωσα απόψεις», ανέφερε.

Ερωτηθείς για το περιστατικό με τις σημαίες στις βραχονησίδες, ο Ν. Κοτζιάς διαβεβαίωσε ότι «εμείς δεν έχουμε δει να κατεβαίνει καμιά σημαία», ούτε έστειλαν πειστήρια οι τουρκικές αρχές όπως διατείνονταν και διατύπωσε την άποψη  ότι «κάθε Έλληνας δικαιούται να αξιοποιεί τα ελληνικά εδάφη, απλά πρέπει πάντα να σκέφτεται τη συνέχεια αυτής της αξιοποίησης», εξηγώντας τη σημασία της ευθύνης που απαιτούν τέτοιες πράξεις: «Είναι πράξεις οι οποίες θέλουν να επιβεβαιώσουν από τη μία μεριά την ελληνικότητα -και ασφαλώς την υποστηρίζουμε- αλλά από την άλλη μεριά δεν γίνονται με τρόπο που ωφελεί τη χώρα».

Στην ερώτηση αν η Τουρκία έχει παραβιάσει τις ελληνικές «κόκκινες γραμμές», ο υπουργός Εξωτερικών είπε ότι «φτάσανε σε μία - δύο περιπτώσεις πιο κοντά. Δεν την παραβιάσανε», αναφέροντας ως παράδειγμα την πρόκληση που έγινε στα Ίμια με τον εμβολισμό σκάφους του ελληνικού λιμενικού σώματος. Υπογράμμισε ότι «αυτός ο εμβολισμός, αν δεν υπήρχε ηρεμία και ψυχραιμία από ελληνικής πλευράς, ποιος ξέρει πού θα οδηγούσε». Γενικά, «σε αυτού του είδους τα επεισόδια ή πας να "πουλήσεις τσαμπουκά" και τα συνεχίζεις, ή προσπαθείς να τα κατευνάσεις. Και εννοώ και αυτά τα επεισόδια, αλλά και τα φραστικά επεισόδια. Η δική μου αντίληψη της εξωτερικής πολιτικής είναι ότι αν θέλω να "χοντρύνω" ένα παιχνίδι, πρέπει να έχω πάρει απόφαση πώς και μέχρι πού το πάω. Αν έχει αποφασίσει να προκαλεί η Τουρκία, εγώ δεν πρέπει απαραίτητα να απαντάω στις προκλήσεις της. Δηλαδή δεν θεωρώ ότι είναι σοφό -τώρα που κάνει προεκλογικό αγώνα η Τουρκία- εγώ να πρέπει να απαντάω κάθε μέρα σαν να τους παίρνω στα σοβαρά».

Ο Ν. Κοτζιάς εξήγησε επίσης και γιατί επιλέγει να μην απαντήσει στα όσα ανιστόρητα και προκλητικά είπε για την καταστροφή της Σμύρνης ο Τούρκος πρόεδρος Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν: «Εγώ διαβάζω έναν Ερντογάν ο οποίος έχει μεγάλα προβλήματα στον προεκλογικό του αγώνα, έχει μία Σμύρνη που τον έχει καταψηφίσει σε δημοτικές εκλογές, σε βουλευτικές εκλογές, σε προεδρικές εκλογές. Έχασε συντριπτικά, με μεγάλη διαφορά τη Συνταγματική αναθεώρηση και πάει σε αυτήν τη Σμύρνη να κάνει τον πρώτο του προεκλογικό αγώνα προσπαθώντας να ανακτήσει τις μεγάλες πόλεις».

Για την κυπριακή ΑΟΖ, ο υπουργός Εξωτερικών εκτίμησε ότι «οι Τούρκοι ενοχλούνται που βρίσκονται ενεργειακά κοιτάσματα και δεν είναι υπό τον έλεγχό τους», τονίζοντας ότι «έχει ανοίξει η όρεξή τους» και «πρέπει να κοπεί».
Παράλληλα επεσήμανε ότι αυτό που θεωρεί «πιο σοβαρό είναι οι αγορές που κάνει η Τουρκία όχι σε πολεμικά υλικά, αλλά σε πλοία τόσο για την αναζήτηση ενεργειακών πόρων στη θάλασσα όσο και για την αξιοποίησή τους». «Εκεί», είπε, «μπορεί να σκέφτονται κάποιοι θερμόαιμοι στην Άγκυρα ότι θα μπορούσαν να κάνουν κάποια επεισόδια ή να επιδείξουν ότι μπορούν να ελέγχουν κάποια οικόπεδα της κυπριακής ΑΟΖ», εκφράζοντας την ελπίδα ότι «η Τουρκία, όταν θα σκεφτεί κάποιος θερμόαιμος να κάνει κάτι (τέτοιο), θα το ξανασκεφτεί γιατί θα υπάρχουν καταστάσεις που δεν θα την ευνοούν», επισημαίνοντας ταυτόχρονα ότι επ' αυτού «κάνουμε σοβαρή δουλειά που δεν μπορεί κανείς να συζητάει δημόσια».

Ερωτηθείς σχετικά με την πρόκληση θερμού επεισοδίου από την Τουρκία, ο Ν. Κοτζιάς εστίασε στο γεγονός ότι «η Τουρκία ποτέ δεν προκάλεσε επεισόδιο χωρίς να έχει τη δυνατότητα να επικαλεστεί (τη) νομιμότητα ή (το) Διεθνές Δίκαιο», αφού «μετράει πάρα πολύ το κόστος και τα κέρδη από μια τέτοια ενέργεια». «Ξέρει ότι το κόστος με την Ελλάδα θα είναι πολλαπλά μεγαλύτερο», είπε, αποσαφηνίζοντας ότι «δεν πρέπει εμείς να τους αφήνουμε κανένα κενό και καμία δυνατότητα για να κάνουν ενέργειες που στρέφονται σε βάρος των συμφερόντων μας». «Εγώ δεν πιστεύω ότι είναι εντελώς παράλογη η Τουρκία και η ηγεσία της. Μπορεί να λένε τη μία ή την άλλη κουβέντα, αλλά μετράνε», πρόσθεσε. 

Το θέμα κατά την άποψη του υπουργού Εξωτερικών είναι «να μην αποκτήσουν νόμιμη πρόφαση, να μην έχουν την αίσθηση ότι χωρίς κόστος μπορούν να κάνουν βόλτες, ότι μπορεί να κερδίσουν εύκολα. Να σκέφτονται ότι μπορεί και να ηττηθούν». «Νομίζω ότι αυτά τους συγκρατούν», πρόσθεσε και συμπλήρωσε: «Είναι έξυπνοι άνθρωποι, είναι μια μεγάλη και σπουδαία χώρα με πολιτισμό και νομίζω ότι πρέπει να επιμείνουμε σε μια προσπάθεια να πέφτουν οι τόνοι και να έρχονται στη δική μας πολιτική, πολιτική ειρηνική, φιλίας, οικοδόμησης κοινών συμφερόντων».

«Νομίζω», συμπλήρωσε ο κ. Κοτζιάς, «ότι πρέπει να επηρεάζουμε, να δημιουργούμε τέτοια διεθνή ατμόσφαιρα που να εμποδίζει να εκδηλώνει η Τουρκία με μεγαλύτερη ένταση τις κακές της πλευρές. Γιατί έχει και καλές πλευρές. Είναι μια κοινωνία, με την οποία επικοινωνούμε, έχουμε ισχυρές οικονομικές σχέσεις, ένα εκατ. Τούρκοι τουρίστες (επισκέπτονται) κάθε χρόνο την Ελλάδα, (έχουμε) κοινά τραγούδια, κοινή μουσική. Λατρεύουν τον Έλληνα μουσικοσυνθέτη που λέγεται (Μίκης) Θεοδωράκης, είναι σύνθετη η Τουρκία. Εγώ λέω πάντα στην Ε.Ε. πρέπει να θυμόμαστε τη φιλοευρωπαϊκή Τουρκία, αυτό που είπατε εσείς πολύ σωστά κατά τη γνώμη μου πριν, την άλλη Τουρκία, την Τουρκία με τις παραλίες, την Τουρκία των μεγάλων πόλεων, τη διανόησή της».